Produkt dodany do koszyka


« Kontynuuj zakupy Przejdź do koszyka »
O bento słów kilka...

Szanowni Państwo. Na zlecenie bentomanii.pl przeprowadzono w Polsce badania opinii publicznej. Na pytanie co to jest bento na 100 ankietowanych osób żadna nie odpowiedziała poprawnie (jeden "fanatyk internetu" stwierdził, że to najnowszy tablet APPLE'a- poniekąd też miał rację, BENTO to aplikacja, a BENTO BOOK to innowacyjny laptop, tablet niedalekiej przyszłości). Zwiększono liczebność grupy badanej do 500 osób, co pozwoliło znaleźć kilka osób, które udzieliły poprawnej odpowiedzi. Było ich dokładnie 5: student japonistyki, zapalony podróżnik i miłośnik Japonii, młoda matka uwielbiająca gadżety i dwie osoby zafascynowane kuchnią orientalną. Według nas to niedopatrzenie. Czas to zmienić. Chcemy by Japonia kojarzyła się Państwu nie tylko z elektroniką, ikebaną, origami czy karate. 

W dostępnym, polskim piśmiennictwie próżno szukać artykułów o tradycji bento. Postanowiliśmy je dla Państwa zebrać w jednym miejscu, oszczędzając czas spędzony na googlowaniu. Bo o bento, nie wypada nie wiedzieć. Niedługo może będzie miłym obowiązkiem jego: przygotowywanie, "obdarowywanie" i smakowanie. Nadchodzi czas bento.

Wszystkie artykuły pochodzą z polskich źródeł a zdjęcia, według nas mistrzowskie, z:

 
http://happylittlebento.blogspot.com
http://www.ohayobento.com

''


KORNEL DRZEWIŃSKI

''
O-bento - japońska żywność w pojemniku

Najwcześniejsze w Japonii wzmianki o zapakowanym pożywieniu pochodzą z około V wieku, kiedy Japończycy wyruszali na polowania lub do odległego miejsca pracy. Zabierali ze sobą najczęściej podsuszony ryż, który był jedzony po wymieszaniu z zimną lub gorącą wodą oraz w postaci ręcznie zrolowanyh porcji. W „Nihonshoki“ wspomina się, że sokolnicy zabierali ze sobą pożywienie w woreczkach a w „Ise Monogatari“ (kolekcji lirycznych opowieści z X w.) znajdują się ilustracje, na których ludzie spożywają ryż podczas podróży.


Określenie „obento“ jest często kojarzone z shogunem Odą Nabunaga (1534 - 1582), który żywił dużą liczbę ludzi w swoim zamku poprzez racjonowanie porcji. Słowo „o-bento“ było używane do określenia prostego pożywienia, które rozprowadzano w ten sposób. Japończycy pracując poza domem daleko w górach na polach, na rybackich łodziach lub w miastach najczęściej nie mieli czasu aby wrócić na obiad do domu. W ich pudełkach z posiłkiem najczęściej znajdował się biały ryż, ryż wymieszany z kaszą jaglaną lub innym składnikiem w zależności od regionu geograficznego. Obento zwane menko otrzymywali walczący w owym czasie wojownicy.


Dla ludzi z okresu Edo (1603 - 1868) obento było nieodłącznym towarzyszem dalekich wycieczek lub wizyt w teatrze. Makunouchi bento zawierał ryż w postaci małych cylindrycznych porcji obsypanych ziarnem sezamowym oraz bogaty asortyment dodatkowych dań, które pojawiły się w tym okresie po raz pierwszy jak m.in. tamagoyaki (słodki omlet) czy kamaboko (gotowana pasta rybna). Można powiedzieć, że nazwa makunouchi bento wywodzi się z faktu że widzowie jedli podczas przerw w spektaklu. W okresie Edo, kupcy pakowali ulubiony asortyment żywności w fantazyjnie przewiązane pudełka dla ludzi idących na spektakle teatru. Od tej pory pudełka obento wykonywane na specjalną okazję jak m.in. uroczystości domowe, ceremonie buddyjskie - przybierają unikalne, skomplikowane 
artystyczne formy używane nierzadko podczas ceremonii picia herbaty. Jednym z tradycyjnych, stosowanych do dziś typów opakowania obento, jest styl hangetsu (półksiężyc), który faworyzowany był przez mistrza herbaty Sen no Rikyu (1522-1591). Inne pudełka używane przez mnicha i malarza z okresu Edo - Shokado Shojo (1584-1639), zyskały obecnie nazwę Shokado obento. Żywność, która znajdowała się tam wewnątrz, była zróżnicowana stosownie do pory roku, określonej uroczystości oraz miała wyszukany smak.

W niektórych japońskich restauracjach, podczas konsumpcji przy niskich stolikach, używane są także pojemniki obento przy indywidualnym serwowaniu wybornego dania kaiseki ryori. Te restauracje używają pudełek obento głównie jako szczególny sposób podania, w innych można zamówić posiłek w obento „na wynos“ aby spożyć go domowym zaciszu.

''

Japończycy przywiązują dużą wagę do estetycznej aranżacji ich posiłku na stole a także i w szczelnym pojemniku obento. W dawnych wiekach, pudełka obento sporządzano z liści dębu, magnolii lub bambusa. Później wykonywano je z drewna. W niektórych regionach Japonii ozdobne pudełka z przykrywką były zrobione z przeplatających się cienkich pasków bambusa lub wikliny. Tego rodzaju pojemniki produkowane i sprzedawane są także i dzisiaj jako wyroby tradycyjnego japońskiego rękodzielnictwa. Czarny pojemnik Fuchidaka bento ze świątyni Daitokuji w Kioto jest prototypem bento, odznaczającym się niezwykłą prostotą, wygodą i elegancją. Używany bywa wyłącznie do serwowania potraw wegetariańskich i słodyczy.


W okresie Meiji (1868 - 1912), kiedy w Japonii zaczął rozwijać się szybko system kolejnictwa, pojawił się ekiben (ekibento) - pojemnik obento kupiony na stacji kolejowej. Pierwszy ekiben zawierający małe zrolowane porcje ryżu (onigiri) z kwaszonymi morelami (tsukemono) sprzedano w 1885r. na stacji Utsunomiya w pref. Tochigi. Obecnie na stacjach kolejowych w Japonii sprzedaje się ok. 3000 różnych rodzajów ekiben charakterystycznych dla poszczególnych miejscowości. Także makunouchi bento i sushi bento występują w bogatej gamie dla wygody podróżujących.


Współczesne pojemniki z posiłkiem są bardzo popularne wśród japońskich dzieci, studentów i dorosłych - towarzyszą im w szkole, w pracy i na piknikach. Część typowych pudełek obento przeznaczona jest na ryż, inne mieszczą kilka rodzajów dań zrobionych z warzyw, owoców, mięsa, ryb, jajek i ciasta - z tego względu wielkość pojemników jest zróżnicowana. Ponieważ coraz więcej kobiet pracuje obecnie poza domem, pojemnik obento jest jednym z najbardziej poszukiwanych przedmiotów użytkowych w różnych sklepach (bento-ya), które nawet specjalizują się w ich wzornictwie. Oprócz popularnych makunouchi bento, wiele z nich oferuje pojemniki w chińskim lub zachodnim stylu.

''


Nowoczesne pojemniki obento zrobione są z różnych materiałów takich jak drewno, metal (anodowane aluminuim) i tworzywa sztuczne. Najczęściej posiadąją kształt prostokąta, owalu lub koła oraz zapewniają długotrwałe utrzymanie ciepła przyrządzonego posiłku i są antyseptyczne. Ponieważ są wodoszczelne, mogą być stosowane dla płynnej zawartości. Niektórzy Japończycy dokupują do pudełka obento odpowiednio dopasowane pałeczki, srebro stołowe oraz odpowiednie etui do ich transportu. 


O-bento w swoim historycznym rozwoju jest wyrazem estetycznych wartości i stanowi ważną część kultury materialnej Japonii, mając swoje społeczne implikacje i interakcje. Jest przekaźnikiem informacji między wykonawcą a odbiorcą - między matką a dzieckiem, między żoną a mężem. Jest ważnym łącznikiem między domem (uchi) a otoczeniem (soto). Na japońskim rynku ukazuje się obecnie duża liczba czasopism poświęconych sztuce wykonania o-bento, a na początku każdego roku szkolnego powstają szkolne grupy dyskusyjne dla młodych matek związane z tym tematem. Przygotowane w domu obento jest ważne nie tylko dla sukcesów dziecka w szkole ale też stanowi ważną drogę w samorealizacji matki*. 

''

Kornel Drzewiński
źródła:

* Alisal Maria Dolores Rodriquez “Japanese Lunch Boxes: From convenient snack to the conveniencestore”.Consumption and Material Culture in Contemporary Japan.Ed. and Comp.Michael Ashkenazi and John Clammer. London: IBT Global, 2000

gregpio.blox.pl/2009/03/Obento.html

''

Społeczeństwo japońskie jest znacznie bardziej zhierarchizowane niż nasze – wystarczy przypomnieć sobie badania Ruth Benedict oraz jej uwagi na temat tej kultury w Chryzantemie i mieczu – inna jest także funkcja systemu szkolnictwa: ma on wprowadzać w porządek społeczny i reprodukować role w nim panujące, przyzwyczajając zarazem dzieci do słuchania swoich przełożonych i autorytetów. Jednocześnie dla Japończyków „jedzenie nie jest tylko jedzeniem”1, jest zarówno formą kultywowania rodzimej tradycji (co ma szczególne znaczenie), jak i odzwierciedla naturę tejże kultury przez kładzenie nacisku na zupełnie inne czynniki niż kultura Zachodu. Jak zauważa Allison: 

 [...] kluczowym elementem jest wygląd. Jedzenie musi być uporządkowane, poukładane, zaaranżowane i wystylizowane żeby stało się wizualnie atrakcyjne. Prezencja jest kwestią o krytycznym znaczeniu: nie tak może ważnym jak smak i wartości odżywcze, które to cechy bardzo często są przyporządkowywane japońskiemu jedzeniu, ale to, jak jedzenie wygląda jest co najmniej równie ważne jak smakuje i jak korzystny wpływ ma na organizm człowieka2.

''

Ta organizacja jedzenia sprawia, że różni się ono znacznie od opisywanego m.in. przez Douglas euro – amerykańskiego typowego posiłku, z mięsem w centralnym punkcie oraz z warzywami i „wypełniaczem” na obrzeżach posiłku. Dlatego też jednym z bardziej pielęgnowanych zwyczajów w szkole jest wspólne jedzenie przez dzieci drugiego śniadania, zwanego obento. Przygotowywanie tego posiłku nie jest tylko zwyczajnym przygotowywaniem jedzenia dla dziecka do szkoły, obento stało się w Japonii na tyle ważnym elementem życia każdej matki, że wokół niego powstał cały przemysł dostarczający książek, czasopism a także akcesoriów do robienia obento. Jest ono kwintesencją zasad rządzących przygotowywaniem posiłków w Japonii: wszystkie części muszą być oddzielone od siebie, przeciwstawione sobie (kolorem, kształtem fakturą etc.), na tyle małe, żeby można było je zjeść bez problemu na raz, są wyrazem i świadectwem wytężonej pracy przygotowującego (w tym przypadku matek dzieci, dla których, według Allison, jest to „pełnoetatowa praca w domu”, co sprawia, że osoba matki staje się powoli zinstytucjonalizowana) oraz posiadają jakieś znamię natury. Tego typu jedzenie, zwłaszcza dla małych dzieci, jest wyraźnym sygnałem, że istnieje pewien porządek rzeczy i że należy go respektować oraz że osoba, która przygotowuje posiłek jest odpowiedzialna za tą czynność według wyśrubowanych standardów perfekcji. Obento najbardziej charakterystyczne jest dla japońskich przedszkoli, w których ma miejsce przygotowywanie dzieci do rygorów i dyscypliny, z którymi później spotkają się w szkole, a także w miejscu pracy. W związku z tym nie tylko wygląd i skład jedzenia jest tu ważny, ale także wspólne spożywanie posiłków: jest to czynność, która wydaje się mieć szczególne znaczenie (przynajmniej czytając opisy Allison, a także innych badaczy kultury japońskiej, których ona cytuje), gdzie duży nacisk kładzie się na wspólne jedzenie i czekanie, aż ostatnia osoba skończy swoją porcję. Pozostawienie jakichkolwiek resztek posiłku nie wchodzi w tym przypadku absolutnie w rachubę, a zachowanie dzieci podczas jedzenia jest przedmiotem obserwacji przez nauczycieli, a także jest później w pewien sposób oceniane podczas spotkań z rodzicami. Jest to wynikiem wymogów stawianych przez system edukacyjny: uczeń, aby wdrożyć się w system, który szkoła mu przekazuje, musi się mu całkowicie podporządkować, ryzykując nie tylko represje ze strony nauczyciela (bezpośrednio czy też pośrednio poprzez rodziców), lecz także odrzucenie przez kolegów i rówieśników. W tym miejscu może nasunąć się na myśl analogia z innymi instytucjami państwowymi, takimi jak szpitale czy więzienia, gdzie również kształtowanie nawyków jedzeniowych zostaje przejęte przez autorytety i czynniki zewnętrzne. Uczenie dzieci polega na „zrutynizowaniu codziennych obowiązków, przez co zostają one zsocjalizowane jako w wysokim stopniu posłuszne i grzeczne”3. O tym, jak ważne jest to wpasowanie się w obowiązujący system świadczyć może fakt, że w czasopismach traktujących o obento można znaleźć rady, w jaki sposób wprowadzać do dziecięcego zestawu potrawy, których dziecko nie lubi, a także, w jakim wieku np. wymagać od dziecka, żeby swoje drugie śniadanie zjadało za pomocą pałeczek, co uchodzi za czynność trudniejszą, ale i też bardziej zgodną z japońskimi zwyczajami. Duża rola matek w tym systemie nakazuje zadać dwa pytania: o rolę kobiety w japońskim społeczeństwie, sprowadzoną do dbania o trwałość i jakość domowego ogniska, oraz o to, w jaki sposób system ów w swoim funkcjonowaniu wykorzystuje matkę (gdyż ojcowie nie partycypują w tym procesie, jako że poświęcają się pracy zawodowej). 

''

1 Anne Allison Japanese Mothers and Obentos. The Lunch-Box as Ideological State Apparatus w: Food and Culture. A Reader. Routledge Press, Londyn 1997, s. 298 

2 ibidem

3 ibidem, s. 304

''

Zdjęcia pochodzą z: http://www.flickr.com/photos/kickinthehead/

Witaj

Witamy w świecie Bento!
Jeśli jesteś osobą, która na co dzień starannie dba o siebie, a jednocześnie nie boi się nowych, świeżych pomysłów, trafiłeś we właściwe miejsce. Jesteśmy pierwszym i największym w Polsce dystrybutorem Bento Box'ów, czyli japońskich pudełek śniadaniowych, które doceniły już setki tysiący ludzi na całym świecie. Spośród konkurencji wyróżnia nas to, że starannie selekcjonujemy pudełka, które prezentujemy na naszej stronie, zachowując przy tym dużą różnorodność tak, by każdy mógł znaleźć tu coś dla siebie. Jeśli od wielkomiejskich fast food’ów wolisz ideę slow food, koniecznie zapoznaj się z nasza ofertą i już dziś zacznij komponować swój własny zestaw Bentomaniaka.

X Zamknij

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług zgodnie z Polityką Cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu mechanizmu cookie w Twojej przeglądarce.